Gezond Innoveren, hoe doe je dat?

'Ons land heeft de kennisinfrastructuur om een voorlopersrol te spelen bij de ontwikkeling van gezondere voeding. Kijk naar de toenemende vergrijzing en de opkomst van voedingsgerelateerde welvaartsziekten. Er is voldoende ruimte om te innoveren!'

Met deze positieve woorden opende de nieuwe NVVL-voorzitter en dagvoorzitter Ad Nagelkerke het congres Future Foods: the next frontier(s). Echter, op de bijeenkomst, die op 21 april bij de HAS in Den Bosch werd gehouden, bleek dat innoveren - om precies te zijn 'gezond innoveren' - moeilijker is dan menigeen denkt.

Zo verwees Domingo Loth, directeur van het Anton Jurgens Institute, naar het hoge faalpercentage van nieuwe producten. 'Negen van de tien producten haalt het uiteindelijk niet.' Volgens Loth is dit lage percentage onder meer te wijten aan het inadequaat managen van innovatietrajecten.

Het Anton Jurgens Institute biedt dan ook een MBA 'Business Creation in Food & Health' aan, waarin studenten in alle relevante aspecten van het innovatietraject worden onderwezen. Immers, in de praktijk ontbreekt het aan mensen die inhoudelijke materie en de marktkansen met elkaar kunnen verbinden.

Hoe je gezonde innovatie in de praktijk kunt brengen, liet een collega van Loth, Petra Buijs-Koekoek, zien. Innovaties halen het vaak niet omdat de consument het product niet onderscheidend vindt (71 procent) of omdat het niet voldoet aan een behoefte (61 procent).

De consultant pleitte met name voor een duidelijke focus in het innovatieproces. Echter, binnen deze focus moeten ondernemingen niet teveel navelstaren. Sterker, ze zullen hun voelhorens moeten uitsteken naar andere marktsegmenten of andere sectoren. Een mooi voorbeeld is het project Designprobes van Philips, waarin wordt gestoeid met innovatieve concepten, zoals Home Farming.  

Jan Spruijt, als docent verbonden aan de Avans Hogeschool, borduurde voort op het thema open innovatie. Hierbij werken bedrijven samen met andere partijen, zoals kennisinstellingen, toeleveranciers of andere ondernemingen. 'De laatste jaren nemen bedrijven vaker consumenten mee in het productontwikkelingsproces. Door gebruik te maken van deze vorm van co-creatie kunnen bedrijven dichter op de markt gaan zitten en de slagingskans van nieuwe producten verhogen.'

Saucijzenbroodje voor vrouwen

Vanzelfsprekend waren er op het congres ook concrete voorbeelden van succesvolle innovaties die gericht zijn op het bevorderen van gezondheid. Zocijs van Smilde Bakerij heeft inmiddels een marktaandeel van 1 procent in de Nederlandse saucijzenmarkt (200 miljoen stuks op jaarbasis).

'Hiermee hebben we wel een product op de markt gezet dat qua caloriedichtheid, vet- en zoutgehalte aanzienlijk gezonder is dan het gangbare saucijzenbroodje', aldus directeur Maiko van der Meer. Hij stelde dat het product door de gezondere positionering ook meer een snack voor vrouwen is geworden. Kortom, het bedrijf kan een nieuwe gebruikersgroep aanboren.

Nu is de Zocijs een productinnovatie. Er zijn ook procestechnologische innovaties die productinnovaties mogelijk maken. Een goed voorbeeld is milde conservering. Volgens Ariette Matser van Wageningen UR hebben hoge druk pasteurisatie (ook wel bekend als pascalisatie) en - in mindere mate - PEF (pulse electric fields) de beste kaarten. Zij liet zien dat consumenten onder bepaalde voorwaarden open staan voor het accepteren van deze technieken. Zo moet je laten zien waarom het gunstig is, bijvoorbeeld uit duurzaamheids-, veiligheids- of gezondheidsperspectief. Ook moet je open en transparant maar niet te technisch communiceren en een geschikte naam kiezen.

Skunq

Zwanenberg produceert al producten, waaronder filet americain, via de PEF technologie. Volgens directeur Q&A/R&D Erik Vliek heeft de vleeswarenproducent ervoor gekozen om te innoveren in een markt die wordt gekenmerkt door genadeloze prijsdruk. Hiervoor heeft het bedrijf een apart clubje opgericht, Skunq, dat nieuwe out-of-the-box concepten moet verzinnen. Zwanenberg kiest verschillende routes: de 'plus-route' (meer gezonde ingrediënten) en de 'min-route' (minder ongezonde voedingstoffen). Vliek's team onderzoekt ook zogenaamde hybride producten die deels uit dierlijke- en deels uit plantaardige bestanddelen bestaan.

Daarmee verschoof de focus naar vleesvervangers. Vanuit duurzaamheidsperspectief is het van belang dat mensen vaker vlees gaan vervangen door plantaardige vleesvervangers. Vlees levert belangrijke voedingsstoffen, met name ijzer, eiwit en vitamine B12. Twee dagen per week zonder vlees kan prima zonder dit volwaardig te vervangen, stelt Andrea Werkman van het Voedingscentrum. Ga je dit vaker doen, dan moet je op ijzer gaan letten en bij een volledige vegetarische voeding horen volwaardige vleesvervangers.

Atze-Jan van der Goot (Wageningen UR) onderzoekt hoe plantaardige eiwitten zodanig bewerkt kunnen worden dat hun structuur en textuur meer op vlees gaat lijken. Zijn team experimenteert momenteel met shearing waarbij het eiwit dezelfde hiërarchische structuur krijgt die zo kenmerkend is voor vlees. 'Deze structuur zorgt er mede voor dat de bite en de sappigheid van het eiwitproduct dicht in de buurt komt van echt vlees.'

Presentaties

De presentaties van dhr. Loth en mevr. Buijs - Koekoek, kunt u hieronder downloaden.

De overige presentaties vindt u op www.nvvl.nl.

Bron: NVVL nieuwsbrief, Editie Mei 2011, 26e jaargang, nummer 4.